เมื่อความอาย กลายเป็นความกลัว 1

เคยบ้างไหมที่บางครั้งคุณรู้สึกกังวลต่อการเข้าสังคม ไม่กล้าสุงสิงกับใคร หรืออายเมื่อเวลาต้องเผชิญกับคนเยอะๆ จนความรู้สึกเหล่านั้นกลายเป็นความกลัวที่ทำให้คุณไม่กล้าที่จะออกไปพบกับ ใครหรือใช้ชีวิตอยู่ในโลกส่วนตัว เหล่านี้ทางการแพทย์เรียกว่า โรคกังวลต่อการเข้าสังคม (Social Anxiety in Children & Adolescents) หรืออาจกลายเป็นขั้น Social Phobia หรือโรคกลัวสังคมนั่นเอง

โรคกังวลต่อการเข้าสังคมอาจพบเห็นได้บ่อยในเด็กและวัยรุ่น ซึ่งอาจทำให้พ่อแม่หรือผู้ปกครองรู้สึกขัดอกขัดใจกับบุตรหลานของตนอย่าง มากว่าทำไม "ไม่กล้าแสดงออก" หรือพ่อแม่อาจอับอายที่มีลูกขี้อายและยิ่งพยายามผลักดันให้เด็กๆ ได้แสดงออก เช่น ส่งไปเต้นระบำขับร้องบนเวทีที่มีคนดูเยอะๆ วิธีการนี้อาจยิ่งจะทำให้เด็กรู้สึกแย่กับตัวเองมากขึ้นที่ไม่อาจทำให้พ่อ แม่พอใจได้

อาการหลักๆ ของโรคนี้คือ ความกลัวต่อการถูกเฝ้ามองหรือถูกประเมินจากคนอื่น เด็กเหล่านี้จะกลัวโดยคิดไปว่า เขาอาจจะทำหรือพูดอะไรที่ดู "เปิ่นๆ เชยๆ ผิด งี่เง่า ไม่เข้าท่า" ออกไปทำให้ตัวเองอับอาย หรืออาจตกเป็นเป้าสายตาของการถูกวิพากษ์วิจารณ์

ถ้าพูดให้ดีคนที่เป็นโรคกลัวหรือกังวลต่อการเข้าสังคมจะแตกต่างกับ "ความอาย" เพราะว่าความอายจะหายไปเองเมื่อโตขึ้น แต่คนที่เป็นโรคกลัวการเข้าสังคมจะไม่สามารถทำอะไรต่อหน้าผู้อื่นได้เลย และอาการก็ไม่ดีขึ้นเมื่อโต เวลาที่เด็กเหล่านี้กลัว เด็กอาจมีอาการทางร่างกายต่างๆ ตามมา เช่น เวียนหัว มึนงง ท้องไส้ปั่นป่วน มือสั่น ใจสั่น เหงื่อแตก หน้าแดงหรือเกร็งกล้ามเนื้อต่างๆ หรือบางคนอาจกลัวลนลาน หรืออาจจะวิ่งหนีเข้าห้องน้ำบ่อยๆ ก็ได้

สำหรับสถานการณ์หลักๆ ที่มักทำให้เด็กเหล่านี้แสดงอาการออกมาคือ การต้องเป็นคนนำการสนทนาให้กับคนที่ไม่คุ้น การร่วมกิจกรรมหรือต้องแสดง พูดหน้าชั้นเรียน และการถูกถามคำถามในห้องเรียน



หากพ่อแม่ท่านไหนสงสัยว่าลูกของท่านอาจเป็นโรคกังวลต่อการเข้าสังคม สามารถสังเกตลูกได้ว่ามีอาการดังนี้หรือไม่ เช่น

- ลังเล รู้สึกไม่สบายใจ หรือยอมเป็นคนตามเมื่อต้องเป็นจุดสนใจของคนอื่น

- หลบเลี่ยงที่จะเริ่มพูดคุย แสดงออก ไปงานรื่นเริง รับโทรศัพท์หรือสั่งอาหารตามร้านภัตตาคาร

- ไม่ค่อยสบตา หรือมักพูดเบาๆ พึมพำ- คุยหรือเล่นกับเพื่อนน้อย- แยกตัวจากกลุ่มเพื่อนไปเก็บตัวในห้องสมุดอย่างไม่มีความสุข (ไม่ใช่เพราะรักการอ่าน)

- ใส่ใจกับคำพูดคำวิจารณ์ต่างๆ อย่างมาก กลัว "ขายหน้า" ฯลฯ

นอกจากนี้ ผลตามมาของการที่เด็กกลัวสังคมมากๆ อาจทำให้เด็กปฏิเสธการไปโรงเรียน (School refusal) โดยหาสาเหตุต่างๆ นานามาอ้างว่าไม่สบาย ปวดหัว ปวดท้องบ่อยๆ ปล่อยไว้นานๆ อาจทำให้เด็กกลายเป็นใบ้ เพราะไม่กล้าพูดหรือคุยกับใครเลย หรืออาจจะพูดเฉพาะคนที่คุ้นเคย รู้จักกัน (Selective mutism) ก็ได้.